fbpx
Pieter Wijtenburg | Career & Burn-out Coaching | Amsterdam
Share the love!

Category Archives for Burn out tips

Burn-out, rust en energie, snappen we het zelf nog?

Burn-out, snappen we zelf nog waar we het over hebben?

Rust nemen, slapen, ontdekken waar je energie van krijgt en weer opladen. Het meestgelezen recept voor het herstel van burn-out is gewoon zo simpel. Van sommige dingen ‘loop je leeg’, van andere dingen ‘laad je op’. Doe meer het van 2e en minder van het 1e en voilà: victory!

Als we de meeste tips, tricks en handleidingen — die we in de (online) media vinden — mogen geloven dan zit in het vinden van de juiste balans de heilige graal. Energie in versus energie uit is de gouden formule die we allemaal moeten handhaven. Maar is dit echt zo? Werkt deze invalshoek van je richten op wat je leuk vindt en je weg bewegen van wat je lastig vindt? Of zou het zo maar kunnen zijn dat juist deze benadering ervoor zorgt dat we als kippen zonder kop bezig zijn om iets te creëren wat helemaal niet blijkt te werken.

Nadat ik in de afgelopen maanden meerdere vreemde verhalen heb gehoord van nieuwe cliënten die in grote mate overeenkomen met wat ik eerder al tegenkwam, besloot ik weer opnieuw de pen in te kruipen. Ditmaal om te onderzoeken wat er eigenlijk klopt aan een benadering die we zo voor lief nemen en door veel hulpverleners wordt toegepast.

Mijn rust is niet jouw rust!

Als het gaat om burn-out (klachten) dan is standaard het eerste advies: rust nemen! En veel van de mensen die ik in de afgelopen maanden heb gesproken zijn in eerste instantie ook naar huis gestuurd door een (huis)arts met de aanbeveling ‘rust te nemen’ en voorlopig te stoppen met werken. En ondanks dat ik niet ontken dat rust een belangrijke rol speelt in herstel, ben ik van mening dat het begrip rust een cruciale rol speelt in de soms tergend trage hersteltrajecten.

Toen ik bezig was met de gesprekken en het schrijven van ‘The Big Burn-out Breakdown’, viel mij op dat de meeste mensen die alles hadden laten vallen om volledig uit te rusten en te herstellen, niet per se herstelde. Sterker nog, sommigen hadden thuis het gevoel nog verder af te glijden.

Hoe is dit mogelijk? Als de arts zegt rust nemen, dan zou dat toch juist moeten werken?

Het is verleidelijk om te vervagen in termen waarvan we denken te weten wat we ermee bedoelen zonder ze te specificeren. En dat doen veel mensen waar we in eerste instantie naartoe gaan voor hulp dus ook. Het advies om rust te nemen is zodoende altijd de verkeerde wanneer niet wordt uitgelegd a) wat daarmee wordt bedoeld en b) of dat hetzelfde soort rust is waar de desbetreffende cliënt behoefte aan heeft.

Een dikke 90% van de mensen die ik heb gesproken ervaart weinig ‘rust’ nadat ze thuis zijn komen te zitten. Voor sommigen kan het zelfs zorgen voor extra onrust. De rust die de arts heeft voorgeschreven: chillen en vooral niet werken, is heel erg vaak helemaal niet wat mensen daadwerkelijk willen of waarbij ze echt rust ervaren.

De rust die ze echt willen is ‘rust in mijn hoofd en lichaam’.

De hulpverlener schrijft ‘externe rust’ voor (werk en inspanning wegnemen) en de cliënt is op zoek naar ‘innerlijke rust’ (ongewenste gedachten en emoties verminderen).

Maar dan hebben we een probleem. Want dit zorgt voor een heel andere aanpak en heeft niet per se te maken met alles laten vallen. Lichamelijke rust is belangrijk, maar hoe goed chill je thuis op het moment dat je alsnog die rust in je hoofd niet ervaart? Voor velen wordt het probleem verplaatst van de werkvloer naar thuis.

Tanken met een gat in de bodem

Hetzelfde gaat op voor opladen. De eeuwige batterij metafoor die keer op keer wordt gebruikt. Je kant je kont niet keren of iemand slingert weer een analogie in je gezicht als advies: ‘je moet dingen doen waar je energie van krijgt’, ‘een burn-out komt doordat je bent leeggelopen’, ‘we moeten weer leren opladen’.

Snappen we zelf eigenlijk wel waar we het over hebben?

De mens is geen batterij die leegloopt of oplaadt. Wél kunnen we iets doen wat ons een goed gevoel geeft en iets doen wat ons een slecht gevoel geven (emoties). En dit kan voelen alsof we meer of minder energie hebben, maar that’s it. Het probleem met de batterij metafoor is dat deze ideaal is om als waarheid te gaan zien om te snappen wat een burn-out is. Want je voelt je uitgeputdus de batterij is leeg. Sounds legit, dus dat zal wel kloppen?

Maar als je emoties geen vrij spel krijgen, dan kan je ‘opladen’ tot je een ons weegt, maar ben je continu je auto aan het tanken met een gat in de bodem. Zo snel als dat je er iets bij gooit, zo snel loopt het er ook weer uit. Shit, toch weer een metafoor…

Emoties en écht herstellen

In mijn ‘Big Burn-out Breakdown’ schreef ik wat ik ontdekte als oorzaak van al deze problemen: angst. Maar niet zo maar angst. Maar angst wat niet wordt gereguleerd. Angst wat wordt genegeerd, gerationaliseerd en weggedrukt. Dat je lijf vraagt om lichamelijk rust is wat we hierboven al even hebben beschreven en is logisch — gezien de slijtage die er op je lijf heeft plaatsgevonden.

En dat is dan wat wij burn-out noemen: de slijtage die er plaatsvindt op je lichaam (en geest), doordat het te lange tijd in een te hoge alarmstand (lees: aanhoudende angst) heeft gestaan of staat. De slijtage is het gevolg daarvan, maar dus niet het echte probleem… Het zijn de symptomen van de onderliggende oorzaak: de emotie die we niet reguleren.

De mentale rust wordt niet per se gerealiseerd bij bovengenoemde symptomatische aanpak. We kennen allemaal wel de voorbeelden van de mensen die na een lange rustfase weer langzaam re-integreren, maar binnen no-time weer eruit liggen. Een typisch voorbeeld van burn-out als symptoom behandelen (met rust), zonder dat er goed is gekeken naar waarom rust überhaupt nodig is. Zonder goed te vragen aan iemand waar er behoefte aan is. Zonder goed te onderzoeken waarom iemand bang is.

Rust nemen als oplossing voor burn-out, maakt dat je iemand uit de omgeving haalt waar angst wordt getriggerd en daardoor weer ‘op kan laden’ (lees: een periode minder bang is). Probleem is dat de oorzaak van de angst niet echt is verdwenen, maar er simpelweg alleen geen confrontatie meer mee is. Her-introduceer de oorzaak of omgeving en: bam, daar gaan we weer.

Bij mensen met burn-out wordt de comfortzone vaak flink verkleind. Angst steekt overal de kop op. Stoppen met werken, alles laten vallen en thuis zitten maakt dat iemand weer in z’n comfortzone terecht komt. Vanuit hier kan herstel beginnen wordt dan gedacht. Maar je moet ooit weer terug naar buiten die zone. En zolang je niets hebt gedaan om de grenzen van comfortzone uit te rekken, word je binnen no-time weer geconfronteerd met een flink kleinere comfortzone.

Maar het is makkelijk om alleen te zeggen wat er niet klopt. Daarom wil ik ook het tegengeluid met je delen.

Lichamelijke slijtage van een emotioneel probleem

Zodra je een burn-out niet meer ziet als een ‘werkdruk’, ‘prestatie’ of ‘energie’ probleem, maar als een normale reactie op onderdrukte emotie(s), ben je al twee stappen dichterbij de oplossing. Omdat je 1) de verantwoordelijkheid en 2) de controle terug pakt.

Van veel van mijn cliënten is het grootste probleem niet weten hoe je met je emotie(s) om moet gaan. Een veelgehoorde uitspraak in mijn praktijk is dan ook ‘er niet mee bezig zijn heeft me veel opgeleverd’. Dus om daar verandering in te brengen vergt een persoonlijke en soms grondige aanpak op emotioneel niveau.

Zelf zie ik het altijd als een constante stroming van water. Zolang we het wateroppervlak niet af en toe tot rust brengen, zien we niet verder dan de onstuimige oppervlakte. Echter wat er zich onder de golven afspeelt is informatie over onszelf. En om het water zichtbaar te krijgen — om het wateroppervlak zichtbaar te maken — moeten we eerst even tot stilstand komen. Let wel: niet per se alles stil leggen en stoppen voor langere tijd.

Deze mate van tot stilstand komen maakt dat we in staat zijn om ‘in te checken’ met ons gevoel. En dat klinkt voor veel mensen vaak als een gigantische uitdaging en schrikt ze daarbij af.

Maar het is niets meer of minder dan even met onze aandacht naar binnen te gaan. Op te merken wat er zich afspeelt onder de oppervlakte. Voel ik me blij, onrustig, angstig, verdrietig, boos, gefrustreerd? En wat speelt er op dit moment in mijn leven waar dit door komt / kan komen? En het belangrijkste daarna: wat ga ik er mee doen?

De dialoog aangaan met jezelf

En hier zit de grote ‘switch’ naar boven. Alles wat ik hierboven heb omschreven als medicatie voor de symptomen, zijn tegenwoordig middelen die we gebruiken om niet naar dat gevoel te hoeven gaan. Om niet geconfronteerd te hoeven worden met hoe we ons voelen en daarop te acteren.

Wij zijn zo gewend geraakt dat we continu in staat zijn elke minimale vorm van onrust, verveling of verdriet te dempen of verdoven met afleiding. Of het nu is door continu bezig te zijn (druk zijn als statussymbool), door social media feeds heen te scrollen, door Netflix te bingen of nu.nl uit te spelen. Er is altijd iets te doen. In de trein, op de bank, in de file, tijdens het werk en zelfs op de fucking fiets.

Even serieus mensen, als je tijdens het fietsen de impuls om WhatsApp te checken al niet kan controleren, dan heb je echt andere problemen…

Al deze dingen (social media, Netflix, druk zijn, etc) zijn niet het probleem. Ze zijn juist de oplossing die we hebben gevonden ter afleiding van wat we niet willen: we willen niet meer geconfronteerd worden met minimaal ongewenste emoties als verveling en onrust. Met als gevolg dat alles wat groter is (heftigere emoties) een nog grotere tegenreactie van onszelf ten gevolg brengt; we proberen met man en macht de gevoelens uit de weg te gaan, met alle gevolgen van dien.

Die angst, daar moeten we niet vanaf. Daar moeten we doorheen, je moet de dialoog met jezelf aan, om vertrouwen te krijgen in het bestaan. Want dat bestaan is een volstrekt oncontroleerbaar iets.
— Welmoed Vlieger

Maar juist wanneer we in staat zijn om deze gevoelens toe te staan en ze af en toe bewust op te zoeken, leren we ze te verbinden aan de gedachten die we hebben. En begrijpen we ineens waar het gevoel vandaan komt. En dan, pas dan, kunnen we er iets mee doen en kunnen we veranderen.

En of dat is omdat het hoog tijd is om onze grenzen aan te gaan geven, het gesprek aan te gaan met de persoon waar we ons niet veilig door voelen of leren om onze eigen verwachtingen waar te maken i.p.v. die van anderen; ons lichaam is er allang achter. Nu ons hoofd nog.

Als dit artikel enige waarde voor je heeft gehad dan betekent het enorm veel voor me als je het zou willen delen!

Hoe kom ik van een burn-out af - live Q&A

Hoe kom ik van een burn out af? (Live Q&A)

Na het succes van mijn podcast in show van Astrid Davidzon waren er zo veel vragen van mensen dat we besloten om op een later tijdstip een Q&A te doen via Facebook Live. Meer dan 100 mensen tunede in wat ons de mogelijkheid gaf om een legio vragen te beantwoorden. Waaronder de vraag: 'hoe kom ik van een burn-out af?'

Vragen die onder andere voorbij komen:
- Hoe kan je het beste omgaan met angst om burn out te voorkomen of eruit te komen?
- Hoelang duurt het voor je van een burn-out afkomt?
- Wat is de beste burn out behandeling?
- Hoe vind je een goede behandelaar?
- Wat als je issues hebt met je ouders, maar ze daar niet (meer) mee kunt confronteren?

En nog veel, veel meer. Check hieronder de volledige Q&A.

Benieuwd naar de twee podcast episodes over burn-out die ik met Astrid op nam? Deze staan hier.

Wat is de oorzaak van burn out podcast

Podcast: wat is de oorzaak van burn-out?

Naar aanleiding van mijn artikel 'The Big Burn-out Breakdown' werd ik door Astrid Davidzon benaderd of ik over mijn visie op 'wat is de oorzaak van burn-out' wilde komen praten in haar podcast. Logischerwijs hoefde ik daar niet zo lang over na te denken en een paar weken later zat ik bij haar thuis om onderstaand interview op te nemen.

Het is een tweedelige podcast geworden waar we de diepte in duiken in het fenomeen van burn-out en de volgende onderwerpen aansnijden:

  • Wat is een burn-out nou echt?
  • Wat is ‘stress’ eigenlijk?
  • Wat is de rol van schaamte bij burn out?
  • Wat is de oorzaak van burn-out?
  • Het cruciale verschil tussen mensen die langzaam en snel herstellen van burn out.
  • Welke stappen essentieel zijn voor herstel.
  • Waarom ziek thuis zitten voor sommige mensen juist tot verslechtering leidt.


Heel veel luister plezier!

Na het succes van deze podcast hebben we ook nog een live Q&A gedaan in de FB community van Astrid. Kijk hier volledige Q&A terug!

Tony Robbins Six Human Needs

De reden waarom jij doet wat je doet – 6 human needs

Heb je je ooit afgevraagd waarom je de dingen doet die je doet?

Waarom je op de bank blijft hangen – Netflix bingen?

Waarom je niet naar de sportschool gaat?

Ik kwam er vorig jaar achter. De 6 redenen waarom we alles doen wat we doen. Waarom iedereen doet wat iedereen doet.

 

Vorig jaar was ik op het Tony Robbins seminar: ‘Unleash the Power Within’. Daar maakte ik kennis met een ‘les’ die mijn leven vanaf dat moment fundamenteel heeft veranderd.

Tijdens het 4-daagse UPW-seminar heb ik veel over mezelf geleerd. Leuke en minder leuke dingen. Ik heb toffe mensen ontmoet en genoten van de entourage.

En dan moet ik zeker het vuurlopen niet vergeten. Onder het mom: ‘how to turn your fear into power’, werden duizenden mensen over een bed van hete kolen begeleid.

Maar wat me van dag 1 het meest is bijgebleven is iets wat The 6 Human Needs wordt genoemd.

Tony Robbins zegt hierover dat hij in zijn hele loopbaan niks sterkers is tegengekomen dan de Human Needs om het menselijk gedrag te verklaren. Nou dan zit ik op het puntje van mijn stoel…

Al het menselijk gedrag is terug te herleiden naar deze 6 ‘basisbehoeften’. Vier persoonlijke behoeften en twee spirituele.

De Human Needs zijn de drijvende kracht achter ons gedrag. Ons motief waarom we de dingen doen die we doen. En tevens ons doel; wat we willen bereiken of vervullen met ons gedrag.

Ik vond het nog interessanter worden toen ik hoorde dat wanneer we tenminste drie van de behoeften vervullen met een bepaalde actie of gedrag, het een verslaving wordt. Daar zal ik straks nog verder op ingaan.

Om deze behoeften te vervullen heeft iedereen andere middelen. En daarom zal voor iedereen de ervaring ook anders zijn.

The 6 Human Needs

#1. Zekerheid

De zekerheid om te weten dat we comfortabel kunnen zijn. De zekerheid dat we pijn kunnen voorkomen en plezier kunnen krijgen. Zekerheid is ons overlevingsmechanisme.

Een middel wat iemand kan gebruiken voor zekerheid is geld. Met genoeg geld is hij zeker dat alles goed geregeld is. Met een auto heb je de zekerheid dat mensen naar je kijken. Wanneer je je volstopt met suikerrijk eten, heb je de zekerheid dat je je ‘beter’ gaat voelen.

Maar ook emoties kunnen zorgen voor zekerheid. Als jij vaak boos bent, dan acht ik de kans groot dat dit vaak gebeurt in onzekere situaties. Boosheid zorgt dan dat je je zekerder gaat voelen.

Maar stel dat het leven helemaal zeker zou zijn. Dat je alles wist wat er zou gaan gebeuren. Dan raak je snel verveeld toch? Daarom komen we uit bij behoefte #2:

#2. Afwisseling / onzekerheid

De behoefte aan verrassingen. De afwisseling van gevoelens. De behoefte aan nieuwe prikkels.

Een middel voor afwisseling vinden mensen in relaties (samen met zekerheid), of in de bioscoop (als je naar een film gaat die je al hebt gezien dan heb je ook zekerheid dat het een goede film is).

Andere voorbeelden zijn alcohol, drugs, seks of werk. Wat je bijvoorbeeld kan zien is dat iemand die weinig afwisseling vindt in zijn relatie, dit gaat compenseren met extra afwisseling op werk.

Je kan een nieuwe relatie nemen voor afwisseling, verhuizen, maar deze zijn niet blijvend.

#3. Belangrijkheid

De behoefte aan een gevoel van betekenis. We willen ons allemaal op een bepaalde manier uniek, belangrijk, speciaal of nodig voelen.

Een middel om je belangrijk te voelen is bijvoorbeeld geweld. Of om iemand af te kraken (waardoor je je indirect belangrijker maakt). Of een ziekte, zodat je na je diagnose tegen mensen kan zeggen wat je hebt – hetgeen je uniek maakt.

En natuurlijk ook door er te zijn voor mensen die het nodig hebben. Of wederom in een relatie. Denk ook aan titels, onderscheidingen etc.

Maar wanneer we té uniek, belangrijk of speciaal worden, verliezen we connectie met de mensen om ons heen. De volgende behoefte:

#4. Liefde en connectie

Waar ieder mens diep van binnen het meeste behoefte aan heeft denk ik.

Middelen voor liefde of connectie: relaties, vriendschappen, teamverbanden, maar ook bendes. Empathisch vermogen kan ook zorgen voor connectie. Zelfs in de bioscoop.

 

En dan hebben we nog de spirituele behoeften.

#5. Groei

Wat niet groeit gaat dood. Dit is een natuurwet.

We hebben allemaal de behoefte om ons te ontwikkelen en te groeien als persoon. Wanneer we onze vaardigheden niet gebruiken, nemen ze af. Wanneer we niet trainen worden we slechter.

#6. Bijdrage

Het gevoel van dienstverlening. Helpen, geven en ondersteunen.

Wanneer we alles alleen maar voor onszelf zouden doen, zouden we geen samenleving meer hebben. Vanuit ons natuurlijke instinct hebben we de behoefte om iets voor een ander te betekenen, zodat ons leven hier extra betekenis door krijgt.

Alles wat we doen is om één of meerdere van deze behoeften te vervullen.

Wanneer jij Netflix kijkt en meteen een heel seizoen Game of Thrones wegzet, is dat omdat je je behoefte voor zekerheid vervult – wetende dat het een goede serie is. Je vervult je behoefte voor afwisseling – je kent de nieuwe afleveringen nog niet. Je vervult je behoefte voor belangrijkheid – omdat je jezelf het cadeau geeft om lekker een dag op de bank te chillen. En je krijgt connectie met jezelf doordat je je even ‘terugtrekt’.

En wanneer iets minimaal drie behoeften vervult, wordt het een verslaving. En met bovenstaand voorbeeld denk ik dat een heleboel mensen dit wel kunnen bevestigen.

Het nadeel hieraan is dat deze uit een lager gelegen klasse komt, waardoor we geen voldoening aan deze acties ervaren.

Aan de andere kant heb je namelijk ook de mogelijkheid om te gaan sporten. Dit geeft je wederom een gevoel van zekerheid, afwisseling, belangrijkheid en connectie, maar dit keer groei je ook al mens en wanneer je het deelt met anderen kan je zelfs je behoefte van bijdrage vervullen.

Er zijn positieve en negatieve minder positieve manieren om je behoeften te vervullen.

Het geluk is dat je je nu bewust kan worden van jouw middelen om je behoeften te vervullen en ze te vervangen.

Jouw hiërarchie

Nu wordt het interessant. Want niet iedereen waardeert de behoeften op dezelfde manier. De een zal bijvoorbeeld veel meer waarde hechten aan zekerheid dan aan belangrijkheid en weer iemand anders meer aan afwisseling dan aan connectie/liefde.

Jouw top twee bepaalt ALLES.

Wat is jouw top 2?

Stel dat jij zekerheid bovenaan hebt staan. Dan zul je het grootste deel van je leven in je comfort zone leven. Dan moet alles altijd tot in de puntjes geregeld zijn en zul je weinig spannende avonturen ondernemen. De controlefreaks.

Voor mij was belangrijkheid de belangrijkste factor. Iets waar ik veel last van heb gehad, want de dingen die ik deed ervoer ik nooit als goed genoeg. Daarnaast was ik mezelf constant aan het vergelijken met anderen, waar je altijd verloren uit de strijd zal komen.

Het grote nadeel wanneer je deze twee bovenaan hebt staan is dat ze in de weg staan van je relaties. Wanneer alles in je leven zeker moet zijn voordat je kan liefhebben, zal je jezelf nooit voluit geven in een relatie. Die is immers ook nooit zeker.

Hetzelfde voor belangrijkheid. Wanneer je constant het idee hebt dat wat je doet niet goed genoeg is, zal dit ook zijn uitwerking hebben op jouw gevoel en waardigheid voor liefde.

Wat ik leerde tijdens het UPW seminar is dat je er bewust voor kan kiezen om je rangschikking aan te passen en daar naar te gaan leven. Je weet immers hoe je je keuzes maakte en wat je kan doen om keuzes te maken die op de nieuwe rangschikking zijn gebaseerd.

Ik schoof zodoende belangrijkheid een flink stuk naar beneden en zette liefde en connectie bovenaan. Wat me meteen een hele andere kijk gaf op mijn leven. En vooral op de manier hoe ik keuzes zou gaan maken.

Die keuzes zullen misschien niet je eerste ingeving zijn, maar naarmate je jezelf er steeds vaker bewust toe zet, des te sneller en groter de verandering. Totdat het uiteindelijk je nieuwe conditionering wordt. Want het is niets anders dan dat!

Ga hiermee aan de slag en je leven zal niet meer hetzelfde zijn. Ik beloof het!

Laat me weten wat je top-2 of je hele hiërarchie is.